“Die trend van betrokkenheid buiten de gevestigde kanalen om wordt alleen nog maar sterker door de opkomst van de netwerksamenleving - de digitalisering van onze maatschappij. Ik geloof dat we die ontwikkeling moeilijk kunnen overschatten. Mensen vinden elkaar niet alleen op de grote sociale netwerken als Hyves, Facebook en Linkedin. Ze vinden elkaar ook in allerlei gespecialiseerde internetgemeenschappen: als liefhebbers van hetzelfde automerk, als jonge ouder, als werkzoekende, als slachtoffer van DSB, als technisch professional of in welke rol dan ook. [...] In de netwerksamenleving van de toekomst [zijn] eindeloos veel mogelijkheden om kennis te delen, ervaringen uit te wisselen, een mening te hebben en als groep samen ergens voor te gaan staan. En bij het benutten van die mogelijkheden staan we pas aan het begin, daar ben ik van overtuigd.”
Volgens de Volkskrant gaat Balkenende met deze woorden “recht tegen koningin Beatrix in, die in haar kersttoespraak nog beweerde dat sociale netwerken het maatschappelijke leven verarmen”. U herinnert het zich vast nog. Onze vorstin zei op eerste kerstdag letterlijk:
“De moderne technische mogelijkheden lijken mensen wel dichter bij elkaar te brengen, maar ze blijven op veilige afstand, schuilgaand achter hun schermen. We kunnen nu spreken zonder tevoorschijn te komen, zonder zelf gezien te worden, anoniem. Domweg grofweg emoties uiten is makkelijk geworden. Op spreken zonder respect wordt niemand afgerekend.“
Zijn premier en koningin het oneens? Wat social media betreft wel, ja. Spreekt Beatrix dan niet altijd met de mond van het kabinet, zult u zich afvragen? Nee, op eerste kerstdag wijkt ze daar traditiegetrouw van af. Toch getuigt de uitspraak van Balkenende wel degelijk van voortschrijdend inzicht. Onze premier mag dan al jaren een Hyves-account hebben, hij tikte collega-minister Maxime Verhagen vorig jaar nog wel publiekelijk op de vingers vanwege diens getwitter. Het is pure winst dat de premier nu officieel belijdt dat social media een belangrijk middel zijn om te communiceren met de burger. Wie weet stopt Balkenende’s opvolger een vergelijkbaar verhaal in de eerstvolgende Troonrede van Beatrix. Of is het in september al tijd voor Willem 2.0?
Verkiezingscampagnes spelen zich meer en meer op internet af. Barack Obama werd er president mee, zo klinkt het vaak wat overdreven. Ook in de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen is internet niet meer weg te denken. Partijen en politici twitteren, bloggen, hyven en facebooken dat het een lieve lust is. De Stemwijzer is een dusdanig groot machtsmiddel geworden dat partijen keihard hebben onderhandeld over de vragen en antwoorden, en er uiteraard een nagenoeg identieke concurrent opdook, Kieskompas. Daarnaast zijn er allerlei websites waar je je als partij of kandidaat kunt presenteren. Zet dat zoden aan de dijk?
De kersttoespraak van koningin Beatrix biedt zelden echt visionaire standpunten, maar dit jaar verraste de vorstin haar volk met kritiek op internet, en dan met name de rol van twitteraars en reaguurders.
“We zijn geneigd van de ander weg te kijken en onze ogen en oren te sluiten voor de omgeving. Tegenwoordig zijn zelfs buren soms vreemden. Je spreekt elkaar zonder gesprek, je kijkt naar elkaar zonder de ander te zien. Mensen communiceren via snelle korte boodschapjes. (…) Persoonlijke vrijheid is los komen te staan van verbondenheid met de gemeenschap. Maar zonder enig ‘wij-gevoel’ wordt ons bestaan leeg. Met virtuele ontmoetingen is die leegte niet te vullen. Integendeel, afstanden worden juist vergroot. (…) De moderne technische mogelijkheden lijken mensen wel dichter bij elkaar te brengen, maar ze blijven op veilige afstand, schuilgaand achter hun schermen. We kunnen nu spreken zonder tevoorschijn te komen, zonder zelf gezien te worden, anoniem. Domweg grofweg emoties uiten is makkelijk geworden. Op spreken zonder respect wordt niemand afgerekend.“
Masjesteit, mag ik U erop wijzen dat U het internet nogal eenzijdig belicht. Natuurlijk kennen we de uitwassen van scheldende reaguurders die zich soms als kleine dictators gedragen, maar het sociale web brengt ook mensen tot elkaar die elkaar anders niet hadden kunnen spreken. Co-creatie leidt tot nieuwe inzichten, Twitter biedt de oppositie in Iran een stem en boodschappen van hoop verspreiden zich sneller dan via welke andere weg ook. Ik kom graag een keer langs op Paleis Noordeinde om een Twitter-account voor U aan te maken. Voor nu wens ik U nog een prettige kerst.
Update 28-12: Vanavond mocht ik op SBS6 in het tv-programma Shownieuws commentaar geven op de kersttoespraak van koningin Beatrix. Daar heb ik bovenstaands aanbod herhaald. Bekijk de uitzending hier.
Voor het derde jaar op rij beleefde de online babbelbox Twitter een enorme groeistuip. Er werd weer veel meer getwitterd dan vorig jaar. Daarom presenteert JeroenMirck.nl voor het derde jaar op rij de Twitter Top-40. Wie zijn de actiefste twitteraars (’tweeps’) van 2009? Na de ranglijsten van 2007 (met twittergoeroe Erwin Blom nog als nummer één) en 2008 is het nu tijd voor de lijst van de Nederlandse toptwitteraars anno 2009. Daarin veel vertrouwde namen op vertrouwde plekken, maar ook een aantal explosieve stijgers en nieuwe binnenkomers. Belangrijkste trend: de vrouwen nemen de macht over. Net als het internet zelf, dat aanvankelijk vooral een speeltje was voor mannelijke nerds, begint ook Twitter een steeds betere afspiegeling van het echte leven te worden. In de VS is inmiddels 55% van de twitteraars vrouw, Nederland loopt nog wat achter. In de Twitter Top-40 staan dit jaar vijftien vrouwen (voorheen twaalf) en de meeste zijn bezig met een flinke opmars. Volgend jaar een vrouwelijke nummer één?
“You have to give up control to gain control.” Met die wijze woorden van Jeff Jarvis sloot ik afgelopen week mijn presentatie op het Customer Media Congres af. Op die woensdag 26 november 2009 was ik de openingsspreker in Philharmonie, Haarlem. Een hele eer.
Sprekers, schrijvers, bellers, sms’ers, chatters en twitteraars zijn allemaal kleine dictators. Met deze woorden trekt schrijver P.F. Thomése dit weekend de aandacht naar zich toe in NRC Handelsblad. Hij mag er zelfs het katern Opinie & Debat mee openen. Interessant, dus ik (en u?) ben dus een kleine dictator. Waarom eigenlijk?
Geenstijl, Sargasso, iPhone Club, De Speld, Dutch Cowgirls en Propria Cures zijn de bekendste weblogs die in de finale zitten van de publieksprijs van de Dutch Bloggies. Vandaag is de shortlist van 21 namen bekendgemaakt: het publiek heeft een week om een winnaar te kiezen. Ook veel bekende namen bij de speciale publieksprijs voor de beste microblog: daar zijn onder meer de Twitter-accounts van Paul de Leeuw, Youp van ‘t Hek, Maxime Verhagen, Erben Wennemars, Nico Dijkshoorn en Wilfried de Jong genomineerd. Klik door om te stemmen op je favorieten. Hieronder alle nominaties op een rij.
“Dames en heren journalisten, u slaapt. U mist of negeert de belangrijkste trend van dit decennium, maar voelt zich daar eigenlijk best tevreden over.” Vrijdag sta ik op het Blog-art Festival in Den Haag en misschien spreek ik daar wel deze woorden. Ik ben benieuwd of ze nog houdbaar genoeg zijn, want ik schreef ze tweeëneenhalf jaar geleden. In januari 2007 ergerde ik me eraan dat de eindeloze ruzie tussen journalisten en bloggers in een status quo terecht was gekomen. Een status quo die wel eens dodelijk zou kunnen zijn voor de media, die zich onvoldoende leken aan te passen aan de opkomst van internet. Dus schreef ik een pamflet met de titel “Journalisten moeten bloggen of ze verliezen hun baan.” Onzin, vonden veel journalisten. Toch zijn er sindsdien veel meer journalisten gaan bloggen. Tegen de stroom in, want de groei van blogs lijkt te stagneren. Vrijdag zit ik in een panel over wat oude media toch met nieuwe media moeten doen. Een oude discussie, maar nog steeds geen uitgemaakte zaak. Vandaar dat ik mijn oude pamflet toch maar even in mijn borstzak stop. “Dames en heren journalisten, u slaapt!” Als voorschot stelden Marco Raaphorst en Karin Ramaker, de organisatoren van Blog-art.nl, me tien wakkere vragen.
“Veilig internetten heb je zelf in de hand.” Je kent inmiddels vast het tv-spotje van de vrouw die al haar persoonlijke gegevens op straat gooit. Inmiddels is daar een virale campagne op Hyves aan toegevoegd, die vrienden je kunnen doorsturen. Deze campagne heet Stanislav en suggereert dat een bende Russen al jouw Hyves-gegevens boven water haalt en uitrukt om je op te zoeken - of je huis leeg te roven. Leuke viral, maar toch heb ik bezwaar tegen deze misplaatste bangmakerij.
Citizen Journalism, in ons land bekend onder de door sommige schuimbekkende bloggers verfoeide naam ‘burgerjournalistiek’, is al jaren in opkomst. Eerst via blogs, tegenwoordig ook steeds meer via Twitter. Vanmiddag kwam studente Merel Wuisman langs bij mijn opdrachtgever Mindz.com om me erover te interviewen. Ter afsluiting van de master International Applied Communication Management aan de universiteit van Central Lanceshire in het Verenigd Koninkrijk schrijft ze een scriptie met als hoofdonderwerp “Changes in the Process of Agenda-setting” in de Nederlandse media. Haar uitgangspunt: door het fenomeen Citizen Journalism krijgen burgers steeds meer invloed op de journalistieke agenda.
