“Die trend van betrokkenheid buiten de gevestigde kanalen om wordt alleen nog maar sterker door de opkomst van de netwerksamenleving - de digitalisering van onze maatschappij. Ik geloof dat we die ontwikkeling moeilijk kunnen overschatten. Mensen vinden elkaar niet alleen op de grote sociale netwerken als Hyves, Facebook en Linkedin. Ze vinden elkaar ook in allerlei gespecialiseerde internetgemeenschappen: als liefhebbers van hetzelfde automerk, als jonge ouder, als werkzoekende, als slachtoffer van DSB, als technisch professional of in welke rol dan ook. [...] In de netwerksamenleving van de toekomst [zijn] eindeloos veel mogelijkheden om kennis te delen, ervaringen uit te wisselen, een mening te hebben en als groep samen ergens voor te gaan staan. En bij het benutten van die mogelijkheden staan we pas aan het begin, daar ben ik van overtuigd.”
Volgens de Volkskrant gaat Balkenende met deze woorden “recht tegen koningin Beatrix in, die in haar kersttoespraak nog beweerde dat sociale netwerken het maatschappelijke leven verarmen”. U herinnert het zich vast nog. Onze vorstin zei op eerste kerstdag letterlijk:
“De moderne technische mogelijkheden lijken mensen wel dichter bij elkaar te brengen, maar ze blijven op veilige afstand, schuilgaand achter hun schermen. We kunnen nu spreken zonder tevoorschijn te komen, zonder zelf gezien te worden, anoniem. Domweg grofweg emoties uiten is makkelijk geworden. Op spreken zonder respect wordt niemand afgerekend.“
Zijn premier en koningin het oneens? Wat social media betreft wel, ja. Spreekt Beatrix dan niet altijd met de mond van het kabinet, zult u zich afvragen? Nee, op eerste kerstdag wijkt ze daar traditiegetrouw van af. Toch getuigt de uitspraak van Balkenende wel degelijk van voortschrijdend inzicht. Onze premier mag dan al jaren een Hyves-account hebben, hij tikte collega-minister Maxime Verhagen vorig jaar nog wel publiekelijk op de vingers vanwege diens getwitter. Het is pure winst dat de premier nu officieel belijdt dat social media een belangrijk middel zijn om te communiceren met de burger. Wie weet stopt Balkenende’s opvolger een vergelijkbaar verhaal in de eerstvolgende Troonrede van Beatrix. Of is het in september al tijd voor Willem 2.0?
De kersttoespraak van koningin Beatrix biedt zelden echt visionaire standpunten, maar dit jaar verraste de vorstin haar volk met kritiek op internet, en dan met name de rol van twitteraars en reaguurders.
“We zijn geneigd van de ander weg te kijken en onze ogen en oren te sluiten voor de omgeving. Tegenwoordig zijn zelfs buren soms vreemden. Je spreekt elkaar zonder gesprek, je kijkt naar elkaar zonder de ander te zien. Mensen communiceren via snelle korte boodschapjes. (…) Persoonlijke vrijheid is los komen te staan van verbondenheid met de gemeenschap. Maar zonder enig ‘wij-gevoel’ wordt ons bestaan leeg. Met virtuele ontmoetingen is die leegte niet te vullen. Integendeel, afstanden worden juist vergroot. (…) De moderne technische mogelijkheden lijken mensen wel dichter bij elkaar te brengen, maar ze blijven op veilige afstand, schuilgaand achter hun schermen. We kunnen nu spreken zonder tevoorschijn te komen, zonder zelf gezien te worden, anoniem. Domweg grofweg emoties uiten is makkelijk geworden. Op spreken zonder respect wordt niemand afgerekend.“
Masjesteit, mag ik U erop wijzen dat U het internet nogal eenzijdig belicht. Natuurlijk kennen we de uitwassen van scheldende reaguurders die zich soms als kleine dictators gedragen, maar het sociale web brengt ook mensen tot elkaar die elkaar anders niet hadden kunnen spreken. Co-creatie leidt tot nieuwe inzichten, Twitter biedt de oppositie in Iran een stem en boodschappen van hoop verspreiden zich sneller dan via welke andere weg ook. Ik kom graag een keer langs op Paleis Noordeinde om een Twitter-account voor U aan te maken. Voor nu wens ik U nog een prettige kerst.
Update 28-12: Vanavond mocht ik op SBS6 in het tv-programma Shownieuws commentaar geven op de kersttoespraak van koningin Beatrix. Daar heb ik bovenstaands aanbod herhaald. Bekijk de uitzending hier.
We hebben weer een woord van het jaar: ontvrienden. Huh, maar vorige maand was ‘twitteren’ toch al gekozen tot woord van het jaar? Inderdaad, maar door een andere club. Net als de politicus van het jaar (twee keer Pechtold), het beste popliedje aller tijden (Queen, Queen of Queen?) en noem maar op. Is dat erg? Welnee, hooguit verwarrend. Wel weer veelzeggend dat we met ‘ontvrienden’ braaf in de pas lopen met de Verenigde Staten, die het woord ‘unfriend’ ruim een maand geleden tot woord van het jaar kozen. Daarover schreef ik vorige maand: “In Amerika zijn ze dus alweer een stap verder dan wij: na voldoende te hebben getwitterd ben je soms alweer toe aan ontvrienden.” Zijn wij in een maand zoveel wijzer geworden of zijn internetgebruikers gewoon heel erg voorspelbaar? Zelf ben ik de laatste tijd een beetje aan het ‘untwitteren’ geslagen: ik plaats beduidend minder tweets dan vroeger, simpelweg omdat ik het te druk heb en veel al eens heb gezegd. Het nieuwe is er een beetje af, maar de functie van Twitter blijft ook bij selectiever gebruik overeind als een huis. Ik ben dus allerminst twittermoe. Laat dat in vredesnaam niet het woord van 2010 worden…
“You have to give up control to gain control.” Met die wijze woorden van Jeff Jarvis sloot ik afgelopen week mijn presentatie op het Customer Media Congres af. Op die woensdag 26 november 2009 was ik de openingsspreker in Philharmonie, Haarlem. Een hele eer.
Het woord ‘twitteren’ is gekozen tot woord van het jaar 2009. Al een hype sinds 2007, maar dit weekend volgde het bewijs dat Twitter nu echt de massa heeft bereikt. Op een congres van Genootschap Onze Taal kreeg het woord zaterdag de meeste stemmen. Ik had het gemist (was twitterloos aan het uitgaan in Utrecht), maar mijn Twitter-vrienden attendeerden me erop. Waarom? Omdat RTL Nieuws er aandacht aan besteedde door… een screenshot van mijn Twitter-pagina te laten zien.
Het is zover. Na twee maanden intensieve voorbereiding is zojuist de opiniesite JOOP.nl live gegaan. Collega Francisco van Jole schrijft vandaag in de startbijdrage ‘Dit is Joop’ het volgende: “Aangenaam kennis te maken. Joop is een site die je wijst op nieuws waar je wat van vindt en je in staat stelt daar op te reageren. Daarnaast is Joop een site waar prominente opiniemakers, experts en nog onbekend talent hun mening kunnen delen. Op die meningen kun je reageren. Joop wil graag een levendig, scherp debat losmaken. Een site waar ideeën geboren kunnen worden. Naar politieke kleur wordt daarbij niet gekeken. (…) Joop wil een site zijn waar je graag komt, waar je argumenten vindt, waar je op ideeen wordt gebracht of waar je anderen op ideeën brengt. Het is een site met meningen, veel meningen en liefst ook jouw mening. Deel je mening met Joop.”
De Joop-redactie bestaat uit Francisco van Jole (Radio Online, De Leugen Regeert), Maarten van den Heuvel (ex-Pauw & Witteman), Samira Ahli (voorheen werkzaam als journalist bij de Volkskrant en maker van de documentaires ‘Ghetto Girls’ en ‘Vrouw versus geweld’) en ik. JOOP.nl zou er nu niet zijn zonder de inspanning van de Vara-afdeling Nieuwe Media, onder leiding van Edwin Valent. Jorrit Baerends vertaalde onze wensen zodat internetbureau MediaMonks er optimaal mee aan de slag kon. Toen kwamen de opiniemakers, die allemaal belangeloos meewerken. En nu is het woord aan jullie.
Uitgebreid interview over JOOP.nl in het ledenkatern van de VARA-gids deze week. Mijn collega’s Francisco van Jole en Maarten van den Heuvel belichten daarin de uitgangspunten van Jouw Online Opiniepagina. “Op Joop brengen we een selectie van nieuws samen waarvan wij denken dat jij het interessant vindt. Daarnaast brengen we opinies. We nodigen personen uit die iets te zeggen hebben om dat bij ons te komen doen. Net als in een talkshow. Dat kunnen prominente Nederlanders zijn of experts op een bepaald gebied.” Achter de schermen wordt druk gewerkt. Binnenkort meer!
Sprekers, schrijvers, bellers, sms’ers, chatters en twitteraars zijn allemaal kleine dictators. Met deze woorden trekt schrijver P.F. Thomése dit weekend de aandacht naar zich toe in NRC Handelsblad. Hij mag er zelfs het katern Opinie & Debat mee openen. Interessant, dus ik (en u?) ben dus een kleine dictator. Waarom eigenlijk?
Aids, het lijkt de laatste tijd een wat vergeten ziekte. Toch worden mensen met hiv nog steeds gediscrimineerd. Op de actiesite Hoepositiefbenjij.nl kunnen Nederlanders hun kennis en houding op het gebied van hiv testen. BN’ers, die ook opdoken in tijdschriftreclame en op abri’s, stellen de vragen, aangevuld met enkele hiv-patiënten. De campagne loopt al een aantal maanden, dus konden de initiatiefnemers in vakblad Emerce deze week nader ingaan op de geboekte resultaten.
“Veilig internetten heb je zelf in de hand.” Je kent inmiddels vast het tv-spotje van de vrouw die al haar persoonlijke gegevens op straat gooit. Inmiddels is daar een virale campagne op Hyves aan toegevoegd, die vrienden je kunnen doorsturen. Deze campagne heet Stanislav en suggereert dat een bende Russen al jouw Hyves-gegevens boven water haalt en uitrukt om je op te zoeken - of je huis leeg te roven. Leuke viral, maar toch heb ik bezwaar tegen deze misplaatste bangmakerij.
