Waarom Amsterdam geen wereldstad is

Mijn lieve Amsterdam, waar ben je in vredesnaam mee bezig? Internationaal ziet men je nog steeds als een stad waar je geweest moet zijn, word je in één adem genoemd met metropolen als New York, Londen en Parijs. Met dank aan de holle frase “I Amsterdam.” O zeker, ik voel me Amsterdam. Maar tegelijk schaam ik me voor mijn stad, zoals ik me ook al jaren schaam voor mijn land. De (hei)kneuterigheid, de regelzucht, de vertrutting… ze zijn jaren geleden al overgewaaid van het platteland naar de grote stad. Zo worden we natuurlijk nooit een wereldstad.

Nederland is een bang, kleinzielig land, maar gelukkig had Amsterdam altijd zijn branie. Johan Cruijff, Danny de Munck. Helaas. De laatste jaren drinkt burgemeester Job Cohen – toch in potentie een fantastisch leider – thee in de moskee. “De boel bij mekaar houden.” Dat is geen kreet die past bij een stad met ambitie. Nee, dan liever de keiharde wet van het succes, waarmee New York groot is geworden. Wie de boel komt verstieren, zal zich de afstraffing nog lang heugen. Wedden dat we dan helemaal geen kut-Marokkanen meer hebben?

Maar ik wilde het niet over buitenlanders hebben. Zij zijn er en daar moet de samenleving zich op instellen. Doe je dat krachtig en vol overtuiging, dan komt het goed. Als de macht zich weer gedraagt als macht, komt ook het respect weer terug. Nee, ik wil het hebben over de allure van Amsterdam. Amsterdam als metropool, als wereldstad. En de illusie dat dat ooit nog terugkomt.

Voor alle duidelijkheid: Amsterdam is alles behalve een wereldstad. Bij een wereldstad hoort een imposante keuken, maar die kennen we hier niet. En als het eten nog meevalt, is er altijd de bediening die het laatste restje optimisme definitief de grond in boort. Service is zeker in slechte tijden een krachtig wapen, maar in Amsterdam is het al sinds jaar en dag bot. Inderdaad: bot en onbeleefd.

Maar die service is nog tot daar aan toe – sommigen vinden die lompheid de charme van Amsterdam. Het zou wat zijn als je ook gewoon de hele nacht kon eten en uitgaan. Maar wederom helaas. Op maandagen zijn veel restaurants gesloten. De rest van de week moet je tijdig binnen zijn, maar om tien uur ‘s avonds draait de kok het gas dicht. Of je nu al tien minuten op die ober hebt zitten wachten, of niet. Niet voor niets is Nederland het land waar huismoeders in opstand komen als Sesamstraat een halfuur eerder begint. Dan staan namelijk de piepers op het vuur, en Nederlanders willen graag stipt op tijd eten.

Laat eten is er niet bij, laat uitgaan ook niet. Menig café gooit stipt om één uur ‘s nachts het grote licht aan. Wegwezen! En wie dacht dat het openbaar vervoer op die sluitingstijden was afgestemd, komt wederom bedrogen uit. Om half één rijden de laatste trams en metro’s. Daarna komt na uren pas een nachtbus vol kotsende studenten.

En die prachtige nachttreinen, hoor ik u zeggen? Die slaan de helft van alle Amsterdamse stations over. Vette pech voor wie ‘s avonds nog terug wil naar Amsterdam Lelylaan, het knooppunt voor alles wat straks Nieuw-West gaat heten – zo ongeveer het grootste stadsdeel van Mokum. De laatste trein naar Lelylaan vertrekt vanaf Amsterdam Centraal om 23:20 uur. Wie dacht dat hij daarmee een levendig uitgaansleven faciliteert, is niet van deze wereld. En over Amsterdamse taxi’s heb ik het liever helemaal niet. Asociaal, vies en veel te duur. Toeristen schrikken zich dood als ze hun rekening onder ogen krijgen.

Klink ik cynisch? Wellicht. Dit zijn echter wel punten waar je het gevecht wint om een hoofdstad met allure te zijn. Een bruisende stad met een bruisende cultuur en uitgaansleven. Zorg voor nachtelijke trams, metro’s én treinen tussen álle Amsterdamse stations. Zorg voor restaurants die koken tot na middernacht. Zorg voor kroegen en clubs die tot na drieën mogen doorfeesten. Zorg voor service, dan zorgt de rest van de wereld ervoor dat Amsterdam zijn allure hervindt. En worden we misschien ooit die wereldstad die we op grond van onze historische reputatie nog steeds hadden moeten zijn.

Tags: , , , , , ,

20 Responses to “Waarom Amsterdam geen wereldstad is”

  1. koningwoning Says:

    Het loopt al echt krom als je denkt dat Amsterdam in het rijtje New York, Parijs, London thuishoort…. dat is Amsterdam: Chronische zelfoverschatting. Denk je nu echt dat Amsterdam meer een wereldstad is als Berlijn? als Barcalona? Rio? als Rome? of zelfs als Milaan? of Madrid=
    Amsterdam is als Perugia, als Glasgow, als Sevilla…. een mooie stad… maar zeker geen Metropool. Daar is Amsterdam VEEL te lief, te poppedijnerig, te madurodam voor. Het heeft nog geen eens 1 mio inwoners…. wat denk je wel niet dat je amsterdam in dat rijtje zet?

    Nee… Amsterdam heeft nog nooit bij dat rijtje gehoord… maar wel altijd gewild, en ook altijd gedacht dat het daar bij hoorde.

    Ondertussen wordt het Kaas van je brood gegeten en gaan allerlei andere steden met de mooiste dit, en beste dat vandoor…. maar Amsterdam is te kniezelig om in zichzelf te investeren… alleen in de Zuidas… wat nog steeds lelijk is, niet onderdeel van Amsterdam uitmaakt… en niet voor dat stukje Financieel Hart, Zakelijk centrum zorgt d.m.v. een skyline wat R´dam al jaren heeft.

    Godzijdank dat Avadon nog in het Foam wilde….want sinds de sluiting van het Rijks is het ook nog eens bijzonder slecht gesteld met de kunst in A´dam. Dan gaan Groningen en R´dam weer met het eremetaal er vandoor.

    Nee… Amsterdam is er niet, en gaat er ook niet komen. Sorry. Ik vind het echt jammer voor jou…. maar als men nu eerst dat hoofd uit die eigen kont haalt, dan komen we al een stap dichterbij.

  2. koningwoning Says:

    p.s. ga naar London of Berlijn. Zeg niet dat je Nederlander bent en vraag naar wereldsteden. Je zult versteld staan hoe weinig keren je Amsterdam hoort

  3. koningwoning Says:

    nog een laatste dan: je vergelijkt jezelf dus hiermee:
    http://pixelcase.com.au/vr/2009/newyork/

    FYI: elke stad die een echte wereldstad is, heeft een grote rivier die er doorheen loopt (daardoor zijn ze immers wereldstad geworden) Amsterdam heeft dat niet (of wilde je het IJ noemen?)

  4. Menno Says:

    Ben het helaas grotendeels met je eens, Jeroen. Vooral die belachelijk vroege sluitingstijden. Verder zit ik er niet zo mee. Voor vervoer gebruik ik de fiets. Het blijft een prachtstad!

  5. Albert Says:

    Amsterdam is idd geen wereldstad. En die is ook niet maakbaar imho. Zo’n stad groeit uit behoefte en gedrag van de bewoners. Maar we hebben wel een stadsdeel dat twittert: @bosenlommer!

  6. Diederik Quant Says:

    Om 5 uur eten, sesamstraat, slechte restaurants, geen service en (hei)kneuterigheid vind ik eerlijk gezegd behoorlijk bruisende cultuur.

    (wikipedia: Cultuur in het algemeen verwijst naar het patroon van menselijke activiteit en de symbolische structuren, die deze activiteiten een zekere betekenis geven.).

    Het is misschien niet de levensstijl van Jeroen Mirck (en ook niet de mijne overigens).

    “Zorg voor” klinkt ook niet erg modern overigens. Als mensen graag om 11:00 willen eten, dan staat niets een Restaurant in de weg om dan een maaltijd te bereiden. Als er 1000en mensen willen reizen om 3:00 s’nachts dan zou er ook wel een tram gaan rijden.

    In de genoemde “wereld steden” zijn de genoemde regels (sluitingstijden en openbaar vervoer” niet heel anders dan in Amsterdam.

    Verandering zal uit de bewoners (moeten) komen.

  7. Jeroen Mirck Says:

    Dank voor de reacties. Ik ben het met @Koningwoning eens dat we ons niet werkelijk kunnen meten met New York (dank voor dat linkje naar die Aerial Virtual Tour trouwens), maar het gaat natuurlijk ook om aspiratieniveau. En ik bestrijd je stelling dat Amsterdam nooit een toonaangevende stad is geweest. Die rol zijn we al vele jaren kwijt en daar moet de lokale overheid opnieuw serieus beleid voor gaan ontwikkelen.

    @Albert en @Diederik: De Sesamstraat-cultuur past misschien bij Nederland, maar dat wil nog niet automatisch zeggen dat hij net zo goed bij Amsterdam past. Veel regelgeving wordt landelijk opgelegd en het is maar de vraag of een individuele stad zich daar voldoende tegen kan verweren. Daar ligt een rol voor de gemeentelijke politiek. Niet alles aan een wereldstad is maakbaar, maar je kunt wel de juiste omstandigheden (en infrastructuur!) creëren.

    Ik krijg trouwens bijval van Ageeth Telleman, kandidaat-lijsttrekker voor D66 Amsterdam bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2010. Zij zegt: “Het ambitieniveau van Amsterdam moet omhoog! Hoe maken we van Amsterdam weer een wereldstad? Een stad met een tolerant leefklimaat, waar vrije geesten graag wonen en innovatieve ideeen de ruimte krijgen. Een stad waar zelfstandige en ondernemende mensen worden gefaciliteerd door de overheid, in plaats van betutteld met onnodige regels en bureaucratie. Een stad met sluitingstijden en winkeltijden die passen bij een wereldstad. Een stad met snelle openbaar vervoersverbindingen waarmee je veilig en prettig dag en nacht van A tot Z en van N naar Z binnen de metropool (regio) Amsterdam kunt reizen. Een stad met schone straten, minder bouwputten en musea die sneller gerenoveerd worden dan dat ze gebouwd werden (en liefst niet allemaal te gelijk!). Een stad met… Ik ben benieuwd naar andere ideeën en reacties!”

  8. Yolanthe Says:

    Jeroen, wat bedoel je nu eigenlijk met de term ‘wereldstad’? Laten we de discussie, als je die wilt, beginnen met een definitie van de term. Dan gaan we tenminste niet appels met peren vergelijken. Want dat schiet niet op zoals het verloop van deze discussie laat zien.

    Ik heb n.l. het idee dat in deze discussie de term ‘wereldstad’ niet duidelijk geformuleerd is. Jeroen en Ageeth bedoelen iets anders met die term dan Menno, Koningwoning, Albert. J en A bedoelen waarschijnlijk gewoon ‘tof’ als in ‘wereldvrouw’
    Anderen, waaronder ikzelf (Ik heb niet voor niets 19 jaar in een wereldstad gewoond) denken bij ‘wereldstad’ aan steden met vele miljoenen inwoners en 24/7 bedrijvigheid; a city that never sleeps. Nu, dat gaat niet gebeuren in Amsterdam of waar ook in Nederland. Het heeft alles te maken met de schaal en ons politieke bestel en het netwerk van sociale zekerheden dat wij in Nederland kennen.

    Voor het ‘wereldstadgevoel’ (ik denk nl dat je dat bedoelt Jeroen, en ook Ageeth, heb je mensen nodig die voor een laag loon al die bedrijvigheid ondersteunen in al die restaurants, bookstores, gyms, buurtwinkeltjes, massage parlors en andere ondernemingen die het vertoeven in exotische landen (en daar reken ik voor het gemak NYC ook maar even onder) zo interessant en ‘anders’ maken. Gezelligheid, dienstbaar personeel, hello, thank you very much en have a good night etc..)
    In het rijke, verwende Nederland zijn er geen massa’s mensen die dat nachtelijke werk willen uitvoeren. Zeg nou zelf Jeroen, zou jij voor 7 euro p.u. in een boek- of kledingwinkel willen werken van, zeg 16:00 – middernacht? Met maar 2 weken vakantie per jaar?
    Nederland heeft niet die hongerige massa’s die dat willen doen en gaat die niet krijgen ook tenzij alle sociale zekerheid overboord wordt gegooid de komende tijd.
    (Lees ook het artikel van Russel Shorto in NYT magazine http://tinyurl.com/pehyh6 .

    En verder kom ik bij de partij die ‘Vertrouw op eigen kracht van mensen’ als motto heeft, wel heel erg vaak het woord ‘moeten’ tegen. En ‘moeten’ klinkt voor mij als dwang. En wie wil nu tot iets gedwongen worden. Ik niet en jullie ook niet.

    P.S. Echte wereldsteden hebben een hoop rotsooi, lawaai, stank, onveiligheid, bouwputten, miljoenen armen, drugaddicts, criminelen en andere ongelukkige stervelingen. Gebouwen storten in, branden af, veerboten slaan om. aanslagen worden gepleegd….etc.

  9. Gitta Says:

    Ik ben niet voor niets 5 jaar geleden naar Haarlem (terug)verhuisd. Hoewel je in Haarlem al helemaal niet to 6 uur kan stappen, is de eet-horeca in ieder geval wel dik in orde. En gezien de kleine afstanden, heb je geen nachtbussen nodig-je kunt ales op de fiets af.
    Amsterdam is niet die wereldstad die de meeste mensen bedoelen als ze het over Rome, Parijs of New York hebben – en da’s misschien maar goed ook wat dat kan ons landje helemaal niet aan.
    Maar ik ben wel met je eens Jeroen, dat het huidige Amsterdambeleid – wat al voor Cohen gaande was overigens, zo getuige mijn zwager met zijn kroeg in de Utrechtsestraat! – niet bepaalt bijdraagt aan de boze-grote-stad uitstraling die we blijkbaar allemaal zoeken :-).

  10. Monique Terpendraai Says:

    Ik ben het met je eens. Ik heb jaren in New York gewerkt en gewoond. Niet alleen de omvang van de stad maar ook de flow is anders. In Amsterdam zit geen work vibe. Het broeit niet.
    Probeer in Amsterdam om voor 9 uur in de ochtend ergens af te spreken of koffie te drinken. Gaat niet. Om 10 uur gaat alles pas open. In elke wereldstad kan je vanaf 5-6 uur al op plekken terecht die dan ook vol zitten.
    Iedereen heeft hier ook de luxe om zich enkel druk te maken over z’n vrije tijd, feesten etc. Dat maakt een stad klein en onvolwassen.
    Nederland voelt als een socialistisch land. Amsterdam eigenlijk nog erger. Misschien is dat de beste omschrijving. Beetje mat.

  11. Jeroen Mirck Says:

    Vandaag lanceert Ageeth Telleman haar lijsttrekkerscampagne voor D66 Amsterdam bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2010. Haar thema: “Wij wonen in een wereldstad!” Straks op een boot bij P96 spreken onder meer Tweede Kamerlid Boris van der Ham (over de politieke uitdaging waar D66 Amsterdam voor staat), kersvers Europarlementariër Marietje Schaake (over diversiteit als kracht van de stad) en fractievoorzitter D66 Oud-Zuid Simone Kukenheim, over het belang van samenwerking over de stads(deel)grenzen.

    Telleman schrijft in haar uitnodiging: “En natuurlijk vertel ik je zelf ook graag meer over hoe ik denk dat D66 als sterke partij kan bijdragen aan het aanjagen en realiseren van gewenste veranderingen voor de toekomst van onze stad. Amsterdam staat voor belangrijke uitdagingen op het gebied van wonen, werk en onderwijs. D66 wil, moet en kán die uitdagingen aangaan. Graag hoor ik ook jóuw ideeën hoe we samen van Amsterdam een welvarende, tolerante en creatieve wereldstad maken!”

  12. Jeroen Mirck » Ik woon in een wereldstad Says:

    […] Amsterdam is geen wereldstad, maar moet aan de slag om dat wel weer te worden. Dat betoogde ik een maand geleden, maar er bleek tegelijk nog iemand met dit thema bezig te zijn: Ageeth Telleman, kandidaat-lijsttrekker van D66 Amsterdam voor de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2010. Vandaag lanceerde ze haar kandidaatstelling officieel: “Ik woon in een wereldstad.” […]

  13. Jo Ubags Says:

    Amsterdam is een unieke stad, maar geen wereldstad.
    De service is overal om op te schieten,de hufterigheid van het personeel is beneden ieder niveau en het voorzieningenniveau is gelijk aan dat van een willekeurige plaats op het platteland.
    Stuitend is de arrogantie van de “would-be-Amsterdammers”, de omhooggevallen mannetjes en vrouwtjes van buiten de stad, die het zich kunnen permitteren om in deze veel te dure stad te wonen en zich vervolgens gaan gedragen alsof de stad van hun is.
    Voor veel Amsterdammers houdt de wereld aan de rand van hun stad op en is alles daarbuiten provincie en daar hebben zij niets te zoeken.
    Dat is nou het ware provincialisme, jouw wereld is de norm en ieder ander moet zich daarnaar richten. Walgelijk gedrag, maar helaas toonaangevend bij de economische en culturele elite in de hoofdstad.
    De mooiste hoofdstad van de wereld, maar absoluut geen wereldstad……

  14. bestwel Says:

    Amsterdam is GEEN wereldstad.
    Ook niet de mooiste hoofdstad van de wereld.
    Hoe graag Amsterdammers dat ook willen.Amsterdam is een dorp. Amsterdammers bestaan trouwens bijna niet. 90% is import die dingen roepen als “Als er iets van belang gebeurt, is dat het eerst in Amsterdam” (letterlijk citaat). Als er een stad in Nederland in aanmerking komt voor deze positie, is het Rotterdam. Ook geen mooie stad, maar mooi is hier geen criterium. Een wereldstad is i.d.d. niet maakbaar. Niemand wordt ‘s ochtends wakker en denkt “Goh, laten we hier eens een wereldstad van maken”. Zo’n stad onstaat. En dat ontstaan trekt mensen aan. Dat valt te staven aan demografie. Zodoende ontstaat er een amalgaam van culturen en zienswijzen en sociale verbanden. Ga maar eens naar Londen, om maar een voorbeeld te noemen. Dat proces is daar al eeuwen bezig. Amsterdam is een kleuter. Een wannabe, zoals zoveel mensen die zich Amsterdammer noemen. Het “weer een wereldstad maken” stamt uit de Gouden Eeuw. Een eeuw waar trouwens heel veel mensen niks van gemerkt hebben. Dat had alles te maken met de route naar Indie, specerijen, handel en Amsterdam als haven. Daar is nu niks meer van over. Er zaten wat handige jongens in Amsterdam, dat is alles. En nu dienen “die jongens” als voorbeeld. Dus, by all means, maak Amsterdam weer een wereldstad. Doe wat je wil. Het zal op niks uitlopen. Attitude genoeg, maar niks om het aan te staven. Een dependance van Madame Tussauds? Laat me niet lachen. Soms denk ik dat Amsterdam zit te wachten op een aanslag. Lekker, dan zitten we in dezelfde league als New York, Londen en Madrid. Ja hoor, droom maar lekker verder. Je kunt Amsterdam het beste vergelijken met Nederlands voetbal: ooit was het wel wat, maar ojee ojee wat kunnen we er lang op teren terwijl er jarenlang niks belangwekkends in is gebeurd.

  15. Jeroen Mirck Says:

    Er is nu zelfs een actiecomité opgericht. In haar pamflet staat: “De stad is van ons allemaal, maar lijkt te worden ingericht en bestuurd naar het inzicht van een enkeling. En dat inzicht delen wij niet. Daarom is het platform Ai Amsterdam opgericht met als doel de leefbaarheid en het plezier in de stad terug te krijgen. Tevens zetten wij grote vraagtekens bij een aantal beleidsplannen en onlangs ingezette stadsprojecten en willen die nogmaals ter discussie stellen.”

  16. BimBom Says:

    “Graag hoor ik ook jóuw ideeën hoe we samen van Amsterdam een welvarende, tolerante en creatieve wereldstad maken.”

    Dit lezende wordt ik echt verdrietig, dit is toch ongelofelijk triest.

    Verdiep je eens in het fenomeen Jasper Grootveld, Simon Vinkenoog, Theo van Gogh, en andere vrijdenkers en je weet meteen dat de slogan ‘I Amsterdam’ het sterfbed van de reputatie van de stad is.

    Stukbestuurd.

    Amsterdam is zeker niet te klein om een wereldstad te zijn en het verleden heeft dat meer dan ruimschoots bewezen.

    Het is het bestuur en de mentaliteit van de mensen die de ambitie en de verbeelding missen, zuur als ze zijn het vermogen verloren om OVER de grenzen van de stad heen te kijken.

    Ook het onvermogen om de eigen problemen op te lossen (Slotervaart, Bijlmer), het idee dat alles met jarenlange geldverspilling (NZ-lijn) in orde komt, en de middelmatigheid van de huidige bevolking zijn er debet aan dat Amsterdam haar glorie heeft verloren.

  17. Jeroen Mirck Says:

    Tegenlicht (VPRO) besteedde een maand geleden een uitzending aan ‘wereldstad’ Amsterdam en verwijst op de eigen website naar mijn blogpost. Een citaat:

    “Amsterdam wereldstad of niet? In ons interview in Abu Dhabi antwoordde Saskia Sassen op de vraag ‘Is AMsterdam a global city?’ het volgende: ‘Oh yes it is a global city! It might be that if you ask the people in Amsterdam that they might say “Noooh, Amsterdam is not a global city” but internationally Amsterdam is in fact gaining ground’. En dat wil AMsterdam weten ook. Zie bv. hiernaast de link ‘Topstad’. Amsterdam blijkt voor het tweede jaar in de top 5 te staan van favoriete Europese vestigingssteden. Tegelijkertijd bewijst het blog van Jeroen Mirck te bevestigen wat Sassen zei: Amsterdammers zelf zien vooral de kneuterigheid en het gebrek aan kosmopolitisch gevoel, verfijnde service en daadwerkelijke 24uurs economie. Florida en Sassen samen geven in de uitzending een ‘things-to-do’-lijstje van zaken waar Amsterdam aan zou kunnen werken: schaal, luxe zaken- en shopping district, dichtheid, verbindingen, internationale marketing en duurzaamheid. Wie mee wil praten over de dilemma’s van al die opgaven kan terecht op de AMsterdam 30 minuten site.”

  18. Kaalslag in openbaar vervoer Amsterdam Says:

    […] “Sorry, geen dienst.” Dat gaan we steeds vaker zien in Amsterdam, als het aan VVD-wethouder Eric Wiebes ligt. De hoofdstad moet tientallen miljoenen bezuinigen op het openbaar vervoer en Wiebes dreigt daarom in Het Parool de helft van alle bus- en tramlijnen te gaan schrappen. Ook gaan ze minder vaak rijden, met name ‘s avonds en in het weekend. Mocht je nog denken dat Amsterdam een wereldstad is, dan kan die illusie definitief bij het grof vuil. […]

  19. hoi Says:

    Helemaal eens!

  20. Steve Says:

    Ha Amsterdam!’
    Ik heb er 6 jaar gewoond…In het begin was het echt een kosmopolitische belevenis en avontuur van het ”nieuwe”
    Maar snel zie je inderdaad het kneuterige ,vertruttende dorpje ontstaan met denk aan de buren bordjes,verboden met glazen buiten een horeca tent te staan,1 enkele echte nachtwinkel voor heel Amsterdam waar ze dan nog iemand hebben staan die wat staat te kijken dat de klanten niet teveel lawaai maken (denk aan de buren hahahahah)lachwekkende sluitingsuren,kraakpanden die her en der verdwijnen..
    Amsterdam een wereldstad?een klein kneuterig beklemmend dorpje is het!

Leave a Reply